Yeşil Dönüşüm ve Türkiye: Sermaye Piyasalarının Gücü
Yeşil dönüşüm önümüzdeki yılların en büyük yatırım fırsatlarından birini sunuyor. Climate Policy Initiative'ın (CPI) hesaplamalarına göre küresel iklim finansmanı 2024 yılında 2 trilyon doları aşarken 2025 yılında 2,1 trilyon dolara ulaşması bekleniyor (Abraham, et al., 2026). Bununla birlikte, küresel sıcaklık artışını 1,5°C ile sınırlandırma hedefiyle uyumlu bir patika için 2025-2030 döneminde yıllık ortalama 7,8 trilyon dolar, 2031-2035 döneminde ise 9,0 trilyon dolar finansmana ihtiyaç duyuluyor (Barron, et al., 2026). Bu da mevcut finansman akımlarının yaklaşık dört katına çıkarılması gerektiğini gösteriyor. Bu noktada söz konusu yatırım ihtiyacının karşılanmasında küresel sermaye piyasalarına önemli bir rol düşüyor.
Yeşil dönüşüm son yıllarda hem kamu hem de özel sektör tarafından güçlü biçimde destekleniyor. IRENA’nın (2026) yenilenebilir enerji maliyetleri çalışması ve IEA'nın (2026a) Global EV Outlook 2026 raporuna göre güneş ve rüzgar enerjisi, batarya teknolojileri ve elektrikli araçlar gibi ekonomik fizibilitesi kanıtlanmış çözümlerin birçok coğrafyada büyümeyi sürdürmesi bekleniyor. IEA (2026b) Global Hydrogen Review ve IEA (2026c) Financing CCUS at Scale raporlarına göre düşük karbonlu hidrojen ile karbon yakalama, kullanma ve depolama sistemleri gibi daha erken aşamadaki ve maliyeti yüksek teknolojilerin yaygınlaşma hızı büyük ölçüde yerel teşviklerin varlığına, kapsamına ve devamlılığına bağlı. Tüm bu yatırımların finansmanında vergi teşvikleri ve garanti mekanizmaları yanında kalkınma bankası kredileri, yeşil tahviller, yeşil ve sürdürülebilirlik bağlantılı krediler ve kamu-özel sektör iş birliklerini içeren sermaye piyasası uygulamaları da ön plana çıkıyor.
Yeşil finansmanın ölçek ve niteliği göz önünde bulundurulduğunda enstrüman çeşitliliğine duyulan ihtiyaç belirginleşiyor. Farklı hedef, motivasyon ve kısıtlamalara sahip milyonlarca yatırımcı tarafından sağlanan fonların büyük ölçekli yatırım hacmine dönüşmesinde sermaye piyasaları temel kaldıraç işlevi görebilir.

Yeşil tahvil piyasası, küresel sermaye piyasalarında önemli bir büyüklüğe ulaştı. Mevcut Bloomberg verilerine göre küresel yeşil tahvil ihraçları 2025 yılında 559,6 milyar dolar ile 2024'teki 578,0 milyar dolarlık seviyenin altında kaldı. Çin, Almanya ve Fransa ihraçlarda öne çıkan ülkeler oldu. Bununla birlikte Uluslararası Sermaye Piyasaları Birliği'nin (ICMA) verileri 2026 yılında piyasanın yeniden ivme kazandığını gösteriyor. ICMA'ya göre 17 Eylül 2026 itibarıyla küresel yeşil tahvil ihraçları 511 milyar dolara ulaşırken yılın ilk üç çeyreğindeki ihraç hacmi bir önceki yılın aynı dönemine göre %28 arttı (ICMA, 2026).
Kredi tarafında ise Uluslararası Finans Enstitüsü'nün (IIF) verileri, yeşil ve sürdürülebilirlik bağlantılı kredi hacminin 2022 yılında zirveye ulaştıktan sonra 2023'te gerilediğini, 2024'te ise yeniden yükseldiğini gösteriyor. Ülke kırılımında ABD ilk sırada yer alırken Fransa ve Almanya onu izliyor. Environmental Finance'ın Eylül 2026'da yayımladığı daha güncel verilere göre ise daha geniş kapsamlı sürdürülebilir kredi piyasasında 2024 yılında yaklaşık 960 milyar dolarla rekor kıran ihraç hacmi, 2025 yılında 800 milyar doların üzerinde gerçekleşti. Böylece sürdürülebilir kredi piyasasında 2025 yılında bir önceki yıla göre daralma yaşandı (Palmer, 2026).
Özsermaye tarafında ise London Stock Exchange Group'un (LSEG) verilerine göre küresel yeşil ekonominin yeşil gelirlerle ağırlıklandırılmış piyasa değeri ilk kez 10 trilyon doları aşarak toplam halka açık hisse senedi piyasalarının %9,9'una ulaştı. Yeşil ekonomi faaliyetlerinden elde edilen gelirler ise 2025 yılında %5,3 artış gösterdi (Dai, et al., 2026).

Tahvil, kredi ve özsermaye piyasalarında kullanılan tanım ve ölçüm yöntemlerinin farklı olması, bu araçların büyüklüklerinin doğrudan karşılaştırılmasını güçleştiriyor. Özsermaye piyasası değeri bir stok göstergesi iken tahvil ihraçları ve kredi hacimleri dönemsel finansman akımlarını yansıtıyor. Bununla birlikte, iklim hedefleriyle uyumlu bir patika için 2025-2030 döneminde yıllık ortalama 7,8 trilyon dolarlık finansman ihtiyacı dikkate alındığında, mevcut kaynakların ölçeklendirilmesinin önemini koruduğu görülüyor (Barron, et al., 2026).
Türkiye’deki rakamlar incelendiğinde diğer ülkelere kıyasla yeşil finansman faaliyetlerinin sınırlı olduğu göze çarpıyor. Türkiye'nin ilk yeşil/sürdürülebilir tahvil ihracı, 2016 yılında TSKB tarafından 300 milyon dolar tutarında gerçekleştirildi (TSKB, 2017). Bloomberg verilerine göre 2026 yılı itibarıyla toplam yeşil tahvil ihraç tutarı 6,9 milyar dolar seviyesine ulaştı. İhraçların 2023 yılında 3,3 milyar dolarla zirve yaptığı ancak buradan sonra dünyadaki trende paralel olarak gerilemeye geçtiği görüldü. 2024 yılında sadece 110 milyon dolarlık ihraç yapıldıktan sonra 2025’te bu tutar 1,8 milyar dolara çıktı. Yeşil ihraçların Türkiye’de en yüksek seviyeye ulaştığı 2023 yılında bu tahvillerin toplam tahvil ihraçları içindeki payı %3,1 iken bu oranın aynı yıl dünya genelinde %3,2 olması dikkat çekti. 2025 yılına gelindiğinde Türkiye’de yeşil tahvil ihraçlarının toplam içindeki payının ise %1,2’ye gerilediği görüldü.
Türkiye'de 2026 yılında yeşil finansmanın düzenleyici çerçevesi de genişledi. Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), Ağustos ayında yeşil ve sürdürülebilir sermaye piyasası araçlarına sosyal finansman araçlarını da kapsayacak şekilde yeni düzenlemeler getirirken ilgili ihraçlarda Kurul ücretlerini %50 oranında indirdi (Sermaye Piyasası Kurulu, 2026). Hazine ve Maliye Bakanlığı Nisan 2023'te 2,5 milyar dolarlık ilk yeşil tahvil ihracını gerçekleştirdi. Eylül 2026'da ise 1,5 milyar dolarlık sürdürülebilir tahvil ihraç ederek uluslararası ESG tahvil piyasasına yeniden çıktı.
Bu tablo sermaye piyasalarının kaynak tahsisini hızlandırabilecek en güçlü kaldıraçlardan biri olmaya devam ettiğine işaret ediyor. 9-20 Kasım 2026 tarihlerinde Antalya'da düzenlenecek Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı (COP31), Türkiye'nin yeşil dönüşüm gündemini uluslararası yatırımcılar, düzenleyici otoriteler, finansal kuruluşlar ve reel sektörle buluşturması açısından önemli bir fırsat sunuyor (United Nations Framework Convention on Climate Change). Bu fırsatın kalıcı bir etkiye dönüşebilmesi için İstanbul’un yalnızca bölgesel bir finans merkezi olarak değil, aynı zamanda yeşil tahvil, kredi ve özsermaye araçlarının ihraç, işlem ve dağıtımında öne çıkan bir yeşil finans merkezi olarak da konumlanması kritik görünüyor.
- Abraham, S., de Aragão Fernandes, P., Shankar, V., Price, M., Dixon, J., Meattle, C., & Buchner, B. (2026, Haziran 23). Global Landscape of Climate Finance 2026. Retrieved from Climate Policy Initiative: https://glcf.climatepolicyinitiative.org/
- Barron, M., Strinati, C., Baudry, C., Dennison, L., Nooreyezdan, N., & Siddique, F. (2026, Eylül 15). Top-down Climate Finance Needs. Retrieved from Climate Policy Initiative: https://www.climatepolicyinitiative.org/publication/top-down-climate-finance-needs/
- Dai, L., Clements, L., Meng, A., Jain, M., Shemfe, M., & Kooroshy, J. (2026, Haziran). Investing in the Green Economy 2026: Resilience and Reacceleration. Retrieved from London Stock Exchange Group: https://www.lseg.com/content/dam/lseg/en_us/documents/sustainability/lseg-green-economy-report-2026.pdf
- ICMA. (2026, Ekim 8). ICMA Quarterly Report: Fourth Quarter 2026 (Issue 83). Retrieved from ICMA: https://www.icmagroup.org/assets/documents/Regulatory/Quarterly_Reports/ICMA-Quarterly-Report-Q4-2026.pdf
- IEA. (2026a, Mayıs 20). Global EV Outlook 2026. Retrieved from International Energy Agency: https://www.iea.org/reports/global-ev-outlook-2026
- IEA. (2026b, Haziran 18). Global Hydrogen Review 2026. Retrieved from International Energy Agency: https://www.iea.org/reports/global-hydrogen-review-2026
- IEA. (2026c, Mart 30). Financing CCUS at Scale. Retrieved from International Energy Agency: https://www.iea.org/reports/financing-ccus-at-scale
- IRENA. (2026, Temmuz). Renewable Power Generation Costs in 2025. Retrieved from International Renewable Energy Agency: https://www.irena.org/Publications/2026/Jul/Renewable-Power-Generation-Costs-in-2025
- Palmer, A. (2026, Eylül 10). Environmental Finance publishes its 2026 Sustainable Loans Insight. Retrieved from Environmental Finance: https://www.environmental-finance.com/content/news/environmental-finance-publishes-its-2026-sustainable-loans-insight.html
- Sermaye Piyasası Kurulu. (2026, Ağustos 13). Yeşil, Sürdürülebilir ve Sosyal Sermaye Piyasası Araçları Rehberi ve Sürdürülebilirlik Bağlantılı Sermaye Piyasası Araçları Rehberi Basın Duyurusu. Retrieved from Sermaye Piyasası Kurulu: https://www.spk.gov.tr/duyurular/basin-duyurulari/2026/yesil-surdurulebilir-ve-sosyal-sermaye-piyasasi-araclari-rehberi-ve-surdurulebilirlik-baglantili-sermaye-piyasasi-araclari-rehberi-basin-duyurusu
- TSKB. (2017). 2016 Entegre Raporu. Retrieved from TSKB: https://www.tskb.com.tr/i/assets/document/pdf/TSKB_Entegre_Rapor_2016.pdf
- United Nations Framework Convention on Climate Change. (n.d.). UN Climate Change Conference – Antalya, November 2026. Retrieved from UNFCCC: https://unfccc.int/cop31