Katma Değerli Üretim ve Nomophobia Üzerine...

Teknoloji, akıllı cihazlar ama özellikle telefon gündelik hayatımıza beş-on yıl önce tahmin edebileceğimizin çok daha ötesinde bir kuvvetle girmiş durumda.

Nomophobia (no mobile phone phobia) terimi, cep telefonu bağlantısına sahip olmama fobisini ifade ediyor. Türkiye’deki 537 üniversite öğrencisi üzerinde yapılan bir çalışmada, katılımcıların %42,6’sında nomophobia olduğu tespit edilmiş (C.Yildirim,E. Sumuer,M. Adnan, S. Yıldırım; 2015).

Yakın zamanda Apple ürettiği akıllı telefonun bir üst serisini piyasaya sürerken, günler öncesinden dünya genelinde yaşanan hareketlilik pek de ilginçti değil mi? Ama belki de asıl ilginç olanı, bu ticari ürünün arkasındaki üretim ve katma değer zinciri.

Aşağıda grafik, iPhone için bir değer dağılımı yapıldığında aslan payının hâlâ “sahip şirket”e gittiğini gösteriyor. Tedarik zinciri içerisinde olmak bir değer yaratsa da güvencesi yok.

Grafiğe bakarken aklıma %10 hisse ile Apple’in 3 kurucusu içerisinde yeralan ama 12 gün sonra payını devrederek çıkan Ronald Wayne’nin Apple için hazırladığı ilk logo geldi: İngiliz bilim insanı Newton kafasına bir elma düşmesini bekliyor...

İngiliz Newton, ABD’li şirket, Çin’de-Kore’de-Japonya’da tedarikçiler, Hindistan’da üretim yarışı, Türkiye’de tüketim...Hepsi tamam, küreselleşmeyi de biliyoruz elbet ve itirazımız yok ama bunca ülke saydıktan sonra “elma” kimin? Sorunun yanıtı grafikte. Bu yanıt aynı zamanda sanayi politikalarını şekillendirirken, neyi önceliklendirmemiz gerektiğini de söylüyor. Geleceği arıyorsak bakmamız gereken yer, katma değer yaratan sektörler, yenilikçi teknolojiler, insana ve çevreye saygılı üretim…Yoksa telefon bahane, katma değer şahane!